غلامحسين محرمى
90
تاريخ تشيع از آغاز تا پايان عصر غيبت صغرى ( فارسي )
موافقت امام عليه السّلام ، مناصب نظامى و سياسى را مىپذيرفتند . مثلا فضل بن عباس - پسرعمو و مدافع على عليه السّلام در سقيفه - در سپاه شام منصب نظامى داشت و در سال 18 ه در فلسطين از دنيا رفت . « 1 » حذيفه و سلمان به ترتيب در مدائن فرماندار بودند . « 2 » عمار ياسر بعد از سعد بن ابى وقاص ، از سوى خليفهء دوم حاكم كوفه شده بود . « 3 » هاشم مرقال كه از شيعيان مخلص امير مؤمنان عليه السّلام بود و در جنگ صفين در ركاب حضرت شهيد شد ، « 4 » در دوران خلفاى سهگانه از فرماندهان برجسته بود و در سال 22 ه آذربايجان را فتح كرد . « 5 » عثمان بن حنيف و حذيفة بن يمان از سوى عمر مأمور اندازهگيرى زمينهاى عراق بودند . « 6 » عبد الله بن بديل بن ورقاء خزاعى - از شيعيان امير مؤمنان كه پسرش در جنگ جمل از جمله نخستين شهدا بود « 7 » - از فرماندهان نظامى بود و اصفهان و همدان را او فتح كرد . « 8 »
--> - تاريخ يعقوبى ، منشورات الشريف الرضى ، قم ، 1414 ه ، ج 2 ، ص 133 ) و نيز راهنمايى آن حضرت به عمر ، هنگامى كه از ايشان درباره رفتن به جنگ رومىها مشورت خواست كه فرمود : تو خود اگر به سوى اين دشمنان روانه شوى و در برخورد ايشان مغلوب گردى براى مسلمانان شهرهاى دوردست و سر حدها پناهى نمىماند ؛ بعد از تو مرجعى نيست كه به آنجا مراجعه نمايند پس مرد جنگ ديده و دليرى به سوى ايشان بفرست و به همراه او كسانى را روانه كن كه طاقت بلا و سختى جنگ را داشته و پند و اندرز را بپذيرند ؛ پس اگر خداوند غالب گردانيد همان است كه ميل دارى و اگر واقعه ديگر پيش آيد تو ياور و پناه مسلمانان خواهى بود . ( نهج البلاغه ، ترجمه فيض الاسلام ، خطبه 134 ) و نيز آن هنگام كه عمر از آن جناب درباره رفتن خود به جنگ ايرانيان نظر خواست ، فرمود : تو مانند قطب آسيا باش و جنگ را به وسيله عربها بگردان و خود به كارزار نرو ؛ زيرا اگر تو از اينجا بيرون روى ، عربها از اطراف و نواحى ، عهد با تو شكسته ، فساد و تباهى مىكنند و كار به جايى مىرسد كه حفظ مركز از رفتن به كارزار براى تو مهمتر مىگردد ؛ ايرانىها نيز وقتى تو را ببينند مىگويند : اين رهبر عرب است ، اگر او را از بين ببريم آسوده مىشويم و اين فكر حرص ايشان را براى جنگ با تو زياد مىگرداند ( همان ، خطبه 146 . ) ( 1 ) . همان ، ص 151 . ( 2 ) . مسعودى ، على بن الحسين . مروج الذهب ، منشورات موسسة الاعلمى للمطبوعات ، بيروت ، 1414 ه ، ج 2 ، ص 323 . ( 3 ) . ابن واضح ، احمد بن ابى يعقوب . همان كتاب ، ص 155 . ( 4 ) . مسعودى ، على بن الحسين . همان كتاب ، ص 401 . ( 5 ) . ابن واضح ، احمد بن ابى يعقوب . همان كتاب ، ص 156 . ( 6 ) . همان كتاب ، ص 152 . ( 7 ) . شيخ مفيد ، محمد بن محمد بن النعمان . الجمل ، مكتب الاعلام الاسلامى - مركز النشر ، قم 1416 ص 342 . ( 8 ) . ابن واضح ، احمد بن ابى يعقوب . همان كتاب ، ص 157 .